Charcot, öğrencileri ve Salpetriére

   

      Tablonun adı  ' Une leçon clinique à la Salpêtrière' .  Pierre André Brouillet  1887'de yapmış. Yani  Salpêtrière kliniğinde bir ders... Tablo şu anda, Paris'te Descartes Üniversitesi'nin Tıp Tarihi müzesinin girişinde bulunuyor.

    Bu resim psikiyatri ve nöroloji içinde geçen yıllarım boyunca tekrarlayan defalar karşıma çıkmış bir resimdi .'Histerik' bir hastanın hipnozunun öğrencilere ders olarak gösterilmesi. Büyüleyici geldi hep çünkü bu yıllar psikiyatri ve nörolojinin büyük adımlar attığı yıllar. Düşünülüyor, akıl yürütülüyor, anlamaya çalışılıyor. Nöroloji ve psikiyatri karman çorman, içiçe, kol kola.     
Nihayetinde bu resimdekiler kim, burası neresi, ne yapıyorlar, gerçekten böyle miymiş  derken, baktım ki bir yolculuğa çıkmışım. Ama ne heyecan verici bir yolculuk!  Bakın neler buldum:

,

Resimde dersi anlatan Jean Martin Charcot. Tıp fakültesinde değişik derslerde karşımıza çıkan bir isim aslında. Charcot eklemi, Charcot Triadı, Charcot arteri ,Charcot- Marie - Tooth hastalığı vs. Charcot 1825-1893 arasında yaşamış Fransız bir nörolog. 'Fransız nörolojisinin babası' 'Nevrozların Napolyonu' şeklinde de anılırmış. 1822'de  Paris'te, resimde adı geçen Salpetriére Hastanesi'nde, Avrupa'nın ilk nöroloji kliniğini açmış ve 33 sene orada eğitim vermiş, klinisyenlik yapmış. Kendisi ve öğrencileri birçok tıp alanında söz sahibi olmuşlar. Takip ettiği ve büyük hayranlık beslediği hocası Duchenne de Boulogne.(Duchenne Muskuler distrofisi hastalığına adını veren başka bir büyük nörolog).

    Resimde hastayı tutan ,destekleyen asistanı Babinski! (Babinski işareti günümüzün standart nörolojik muayenesinin en önemli bulgusudur.)Karşısında asistanlardan meraklıca öne doğru eğilerek dersi takip eden Tourette! (Tourette sendromunu tanımlayan bilim adamı). Ne sınıf ama! Charcot'nun öğrencileri arasında başka tanıdık isimler de var. Freud (hepimizin bildiği gibi psikanalizin kurucusu), Pierre Marie(Charcot-Marie-Tooth hastalığında ismi geçen Marie), Alfred Binet (ilk psikometrik testlerin yaratıcısı), Pierre Janet (klinik psikolojinin kurucularından), Eugen Bleuler (şizofreniyi ilk tanımlayan psikiyatr)  ve daha başka halen adları anılan akademisyenler.
    Yani  Salpetriére aslında büyük bir okul, bir nöroloji ve psikiyatri okulu . ..

Joseph Babinski (1857-1932)

Charcot'un birincil odağı nöroloji ve patoloji. Multiple Skleroz'u 'Sclerose en plaques' adıyla ilk olarak Charcot tanımlamış. O döneme kadar 'Paralysis Agitans' olarak adlandırılan sendroma, James  Parkinson'un adını vermiş. Nöroloji dışında Charcot'nun ilgi duyduğu ve çalıştığı diğer alan hipnoz ve histeri. Histerinin sinir sisteminin ailesel bir yatkınlıkla ortaya çıkan nörolojik bir hastalık olduğunu, hipnoza yatkınlığın bu hastalığın bir bileşeni olduğunu öne sürmüş. Kliniğinde yapılan telkin ve hipnoz ile ilgili çalışmalar o dönem büyük yankı uyandırmış. Destekleyenler kadar eleştirenler de olmuş.

Babinski yani Joseph Babinski, Charcot'un gözde öğrencilerinden. Charcot'un ani ölümünden sonra akademik desteğini kaybettiğini düşünmüş ve sonraki dönemler akademik yarışlardan uzak durarak çalışmalarını sürdürmüş. Histerinin patogenezi üzerine çalışmış ve histeri ile organik bozuklukların ayırıcı tanısında ilk kabul edilebilir kriterleri tanımlamış. Fakat Babinski'yi ölümsüz yapan 1896'da Société de biologie toplantısında 'Phenoméne des orteils' adlı raporunda tanımladığı Babinski işareti. İleri yaşlarda Parkinson hastalığına yakalanan Babinski'nin nöroloji alanında 200'ün üstünde yayını var.

George Gille de la Tourette (1857-1904)

Tourette'e gelirsek; yani George Gille de la Tourette.. Poitiers'de tıp fakültesini bitirdikten sonra Salpetriére hastanesi'nde Charcot ile çalışmalarına başlamış Tourette. 1884'de 'Maladie des tics'adı altında kendi adını tanımlayan sendromu tanımlamış. O da hocası Charcot gibi nöroloji yanında psikoterapi ve hipnoz üzerine de yoğunlaşmış. Fakat zavallı Tourette, 1883'te bir kadın hastası tarafından, 'kendisini isteği dışında hipnotize ettiği 'iddiasıyla kafasından silahla vurulmuş!! Yaralı olarak kurtulan Tourette, bu olaydan sonra hocası Charcot'nun da ani ölümü ile derin bir depresyona girmiş. Ardından hipomani ve depresyon atakları ile duygudurum dalgalanmaları başlamış. Yine de bazı çalışma ve derslerine devam etse de 1902'de durumu kötüleştiği için İsviçre'de bir akıl hastanesine yatırılmış ve orada ölmüş.

Tourette'nin hastası tarafından vurulmasını anlatan çizim(1883)

Salpetriére Hastanesi Nöroloji Kliniği'ne Charcot'un yanında bir süre çalışan bir isim de Sigmund Freud. Freud Tıp eğitimini bitirdikten sonra Viyana'da Meynert'in kliniğinde kokain üzerine çalışmış. Aldığı bir bursla 1885'de Paris'e, Charcot'un kliniğine fellow olarak gelmiş. Burada histeri, telkin ve hipnozla ilgili çalışmalardan çok etkilenmiş. Sonrasında Charcot'un konferanslarını Almancaya çevirmiş. Freud, Paris'te öğrendiklerini Viyana'da Meynert'in kliniğinde uygulamak istemiş. Meynert hipnozu bilimsel bulmadığı ve desteklemediğinden Freud'a izin vermemiş ve bu çatışma Freud'un  klinikten ayrılmasına neden olmuş. Freud çalışmalarına Breuer'le devam etmiş.

     Kısaca özetlediğim bu yaşam kesitlerinin öncesi ve sonrası da var elbette. Bu okudukça büyüyen, büyüdükçe büyüleyen bir dönem aslında. Nöroloji ve psikiyatrinin temellerinin atıldığı, değişik tedavi arayışlarının olduğu bir dönem. Bunca beynin aynı hastanede yaşamış, çalışmış olduğunu hayal etmek heyecan verici.
   Evet.. Bir zaman makinesi olsa, hangi zamana ve  nereye gitmek isterdin sorusuna verecek cevaplarımdan birisi kesinlikle bu; 19.yüzyıl ikinci yarısı, Paris, tercihen Salpetriére Hastanesi :))

Seine Nehri ile Salpetriére Hastanesi, 1870